KRAJ_OBRAZ. Wisła. Odra

Projekt traktuje rzekę nie tylko jako element krajobrazu, ale jako żywe archiwum. Wisła i Odra stają się tu nośnikami pamięci, historii, codziennych doświadczeń, lokalnych opowieści, napięć społecznych i zmian środowiskowych. Punktem wyjścia nie jest klasyczny pejzaż rozumiany jako piękny widok, ale współczesny krajobraz widziany przez ślady obecności człowieka, infrastrukturę, przyrodę, przemysł, pamięć miejsca i zmieniające się relacje między ludźmi a rzekami.

Celem projektu jest próba opowiedzenia na nowo o pejzażu w sztuce współczesnej. Artyści i artystki będą pracować w terenie, prowadzić obserwacje, zbierać materiały, rozmawiać z lokalnymi społecznościami i ekspertami, korzystać z archiwów oraz osobistych doświadczeń miejsc. Rezydencje mają charakter badawczo-artystyczny. Ważny jest tu proces: powolna praca z miejscem, kontakt z rzeką i jej otoczeniem, a także szukanie języka, którym można opowiedzieć o Wiśle i Odrze.

W 2026 roku odbędzie się pięć pobytów rezydencyjnych. Trzy rezydencje zostaną zrealizowane nad Odrą w Opolu, dwie rezydencje odbędą się nad Wisłą w Kozielcu, we współpracy z Fundacją W788. Każdy pobyt potrwa siedem dni i będzie obejmował pracę terenową, dokumentację fotograficzną, wideo lub dźwiękową, rozmowy z ekspertami oraz konsultacje kuratorskie.

Rezydencjom będą towarzyszyć otwarte spotkania z osobami artystycznymi oraz spacery eksperckie poświęcone historii, ekologii, pamięci i współczesnym przemianom krajobrazu nadrzecznego. Publiczność będzie mogła zobaczyć nie tylko gotowe efekty pracy, ale także sam proces powstawania koncepcji: notatki, mapy, szkice, nagrania, pierwsze rozpoznania i pytania, które pojawią się w kontakcie z miejscem.

Efektem rezydencji będą koncepcje prac, które zostaną rozwinięte i pokazane w 2027 roku na wystawie zbiorowej w Galerii Sztuki Współczesnej w Opolu. Wystawa będzie próbą stworzenia wielogłosowej opowieści o Wiśle i Odrze jako rzekach realnych i symbolicznych: obecnych w krajobrazie, pamięci, historii, polityce, ekologii i codziennym doświadczeniu mieszkańców.

Kuratorki projektu

•  Agnieszka Dela-Kropiowska
• Joanna Filipczyk
• Emilia Orzechowska

Osoby artystyczne biorące udział w rezydencjach w 2026 roku

Elżbieta Jabłońska
Artystka wizualna, autorka działań z pogranicza malarstwa, rysunku, fotografii, performansu i instalacji. W swojej twórczości często podejmuje tematy codzienności, pracy opiekuńczej, macierzyństwa i ról społecznych. Operuje ironią, czułością i subtelnym humorem, pokazując napięcia ukryte w zwykłych gestach i sytuacjach. W projekcie weźmie udział w rezydencji nad Odrą.

Gosia Kępa
Fotografka i artystka wizualna. W swoich projektach pracuje z krajobrazem, ziemią i ekologią, łącząc praktykę artystyczną z refleksją nad relacją człowieka z przyrodą. Interesuje ją teren, ślad, materia i doświadczenie miejsca. W projekcie weźmie udział w rezydencji nad Odrą.

Izabela Żółcińska
Artystka wizualna tworząca na pograniczu malarstwa, instalacji, obiektów i działań w przestrzeni publicznej. Bada zjawiska związane z przepływem, ciepłem, obiegami życia, ciałem, roślinami i środowiskiem. Jej praktyka dobrze wpisuje się w myślenie o rzece jako systemie zależności i przepływów. W projekcie weźmie udział w rezydencji nad Odrą.

Wojciech Gilewicz
Artysta multidyscyplinarny, malarz, fotograf, autor wideo i instalacji. W swoich realizacjach bada relacje między obrazem a rzeczywistością. Często tworzy prace w przestrzeni publicznej, wykorzystując kamuflaż, interwencję i uważne wpisywanie obrazu w konkretne miejsce. W projekcie weźmie udział w rezydencji nad Wisłą.

Jadwiga Sawicka
Malarka i artystka wizualna, znana z prac opartych na słowach, zdaniach i komunikatach zaczerpniętych z języka mediów oraz codzienności. Tworzy obrazy, obiekty, fotografie i instalacje tekstowe. Jej prace wydobywają emocje, napięcia i ukryte znaczenia obecne w języku. W projekcie weźmie udział w rezydencji nad Wisłą.

Osoby artystyczne zaproszone do wystawy w 2027 roku

W wystawie podsumowującej udział wezmą osoby uczestniczące w rezydencjach: Elżbieta Jabłońska, Małgorzata Kępa, Izabela Żółcińska, Wojciech Gilewicz i Jadwiga Sawicka. Do projektu wystawienniczego zostaną zaproszone także trzy dodatkowe osoby artystyczne:

• Nati Krawtz, Agnieszka Kalinowska, Karolina Freino

Ich udział poszerzy perspektywę projektu o wątki związane z wodą, przestrzenią publiczną, językiem, społecznymi mechanizmami krajobrazu oraz pamięcią miejsca.

Projekt „KRAJ_OBRAZ. Wisła. Odra” jest więc nie tylko programem rezydencyjnym i wystawą, ale także próbą rozmowy o tym, czym dziś jest pejzaż. Czy jest jeszcze widokiem? Czy raczej zbiorem relacji, śladów, konfliktów, wspomnień i procesów, które stale zmieniają nasze otoczenie? Wisła i Odra stają się w tym projekcie przewodniczkami po współczesnym krajobrazie Polski: pięknym, trudnym, pamiętającym i podatnym na zmiany.

Dofinansowano ze środków Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego pochodzących z Funduszu Promocji Kultury – państwowego funduszu celowego