Jeden jest wulkanem energii, drugi outsiderem, a trzeci to ich uczeń. Właśnie szokują swoją wspólną wystawą w Galerii Sztuki Współczesnej.

Pierwszoplanową postacią na niej będzie Zygmunt Moryto, bo wystawa jest organizowana z okazji 30-lecia jego twórczości. On sam nie podchodzi do niej jako do podsumowania, nie odbębnia trwałego powrotu na opolskie salony ani też nie zamierza nic w sobie z tego powodu zmieniać. Znany jest z tego, że tzw. środowiska artystycznego unika i nie za bardzo zależy mu na konfrontacji z nim czy na jego ocenie. Choć po długoletnim okresie milczenia coraz częściej wystawia swoje prace, na trwały powrót nie mówi ani tak, ani nie. - Pojawiła się propozycja wystawy, więc z niej skorzystałem, pokażę głównie prace z ostatniego roku. Ale przez te 30 lat świat się nie zmienił i nie zmieniło się też środowisko. Jest takie samo jak 10 lat temu i 20 lat temu - mówi spokojnie Moryto. Do swojej jubileuszowej wystawy zaprosił Bolesława Polnara i Mariusza Dudka.

Spotkali się u babci w Krakowie

30 lat temu ich drogi spotkały się w Krakowie. Moryto właśnie zrobił dyplom w krakowskiej ASP, a potem został asystentem na uczelni, Dudek - wychowanek Polnara z opolskiego ogniska plastycznego - wybierał się tam na studia, a Polnar - już po ich skończeniu - starał się zaznajomić swojego ucznia z krakowskimi ścieżkami artystycznymi. A te zaprowadziły go szybko na ulicę Odrowąża 38. - Mieszkaliśmy tam na stancji, potem ja się ożeniłem i się wyprowadziliśmy. Stancję wraz z babcią, która tam mieszkała, przejął Zygmunt - opowiada Polnar. Kiedy i ten się wyprowadził stancję przejął nie kto inny jak Dudek. - Typowy krakowski scenariusz: jedno mieszkanie podzielone na dwa ze wspólną kuchnią i łazienką, a w nim tak naprawdę dwie babcie, które nie odzywają się do siebie od 20 lat - dodaje Dudek. - I byłem bardzo szczęśliwy, że Bolek wynalazł kiedyś tę stancję, bo miałem wtedy problemy socjalne - wspomina Dudek. Moryto nie widzi powodu żeby wspominać. - Jestem malarzem, a nie historykiem, nie lubię sentymentów - ucina.

Opole lepsze od Krakowa

Polnar wrócił do Opola, które choć bardziej prowincjonalne niż artystyczny do szpiku kości Kraków proponowało jednak więcej. - Od Związku Polskich Artystów Plastyków dostaliśmy po prostu dwa pokoje z kuchnią - to było bardzo dużo. Zasugerowałem Zygmuntowi powrót do Opola, bo tu były lepsze warunki do życia - mówi Polnar. Moryto nie żałuje. - W Krakowie nie umiałem się zaaklimatyzować. Wolę być tu niż tam, ale nie zamierzam na ten temat filozofować - mówi. Dudek do Opola nie wrócił, choć chętnie uprawia sentymentalne podróże do domu.

Moryto przewodniczył opolskim plastykom, a potem, choć ceniony przez krytyków, wycofał się i zamilkł na długo, nie pokazując swoich prac. Dudek szukał przez jakiś czas swojego miejsca w Krakowie, dziś wydaje się, że już je znalazł. Polnar stał się jedną z bardziej widocznych postaci opolskiego świata artystycznego. Wszyscy trzej odżegnują się od szukania wspólnych mianowników w twórczości kolegów. - Co ja lubię i co Bolek lubi to każdy widzi. Prac Mariusza widziałem ledwie kilka i to dawno - mówi Moryto. - Jeśli ktoś znajdzie wspólne mianowniki, to na tym polega odkrywanie sztuki - stwierdza Dudek. Polnar mówi, że nie chce wchodzić w skórę krytyków. - Trudno robić analizę twórczości kolegów, choć są prace Zygmunta, które zapierają mi dech w piersiach, a o Mariuszu muszę powiedzieć, że ciągle bardzo pięknie, świadomie i konsekwentnie się rozwija - mówi Polnar. - Część prac na tej wystawie była już pokazywana, ale i tak zawsze warto obcować z oryginałem - dodaje.

Wernisaż 7 stycznia w Galerii Sztuki Współczesnej, wystawę będzie można oglądać do końca stycznia.

Anita Dmitruczuk

Gazeta Wyborcza, 28.12.2009 rok